Grondsoort van jouw tuin bepalen

Het bepalen van de grondsoort in jouw tuin is essentieel voor je verdere plan van aanpak als het gaat om tuinaanleg en tuinonderhoud. De ene plant gedijt in zandgrond, de andere kwijnt weg in kleigrond — en bemesten gaat heel anders bij veengrond dan bij löss. Hoveniersbedrijf Roel Zuidema helpt je op weg.

Vijf grondsoorten in Nederland

In Nederland vind je doorgaans deze vijf grondsoorten — elk met eigen eigenschappen en eisen aan het tuinontwerp:

• Leemgrond
• Kleigrond
• Zandgrond
• Veengrond
• Lössgrond

Leemgrond — de allrounder

Leemgrond is een vruchtbare grondsoort waar veel planten zich goed bij voelen. Belangrijke eigenschappen:

• Leem houdt voedingsstoffen goed vast én watert goed af — beste van twee werelden
• Leemgrond is goed te bewerken — niet te zwaar, niet te los
• De meeste tuinplanten doen het uitstekend op leem
• Komt vooral voor in delen van Drenthe, Twente en op zandgronden vermengd met klei

Zandgrond — droog en doorlatend

Zandgrond is in grote delen van Drenthe, Overijssel en Friesland de norm. Belangrijke eigenschappen:

• Houdt voedingsstoffen moeilijk vast — ze spoelen uit
• Droogt sneller uit bij warm weer
• Drainerende werking is uitstekend — geen plassen na regen
• Bewerken kan met humus of organische stof — schep of tuinfrees erdoor werken bij aanplant
• Humus moet je wel constant aanvullen — eenmalig is niet genoeg

Plantadvies voor zandgrond: lavendel, rozemarijn, helmgras, hei, brem, vlinderstruik, allerhande grassen — droogte- en magere-grond-tolerant. Bij klimaatverandering met steeds drogere zomers wordt zandgrond een uitdaging — droogtebestendige soorten zijn dan een verstandige keuze.

Kleigrond — zwaar maar voedzaam

Kleigrond komt vooral voor in westelijk en noordwestelijk Nederland. Eigenschappen:

• Moeilijk te bewerken — zwaar en plakkerig bij regen, hard als beton bij droogte
• Bij veel regen verandert kleigrond in modder
• Bevat relatief weinig zuurstof — wortels hebben het zwaarder
• Onbewerkte kleigrond is niet geschikt voor de meeste tuinplanten
• Houdt voedingsstoffen wél heel goed vast — bemesten minder vaak nodig

Kleigrond bewerken vraagt geduld — verbeteren met bladaarde, turfmolm of houtsnippers maakt de structuur losser. Na bewerking is het uitstekende voedingsbodem. Een bodemleven van wormen en mycorrhiza helpt enorm — chemievrij werken is bij klei nog belangrijker dan elders.

Veengrond — onze regio

In Groningen en Drenthe vinden we veel veengrond — een grondsoort waar we vakkundig mee om kunnen gaan. Onderscheid:

• Hoogveen — ontstaan door regenwater, voedselarm, lage pH (zuur)
• Laagveen — ontstaan door grondwater, voedselrijker

Veengrond heeft een lage pH-waarde, maar veel planten doen het hier juist uitstekend op:

• Rhododendron — klassieker op zure grond
• Vaccinium (blauwe bes) — eetbaar én sierwaardig
• Kalmia (lepelboom) — bijzonder fraai in bloei
• Toverhazelaar (Hamamelis) — winterbloeier met geur
• Japanse esdoorn — accent in elke veentuin
• Camellia — mediterrane uitstraling op zure grond
• Hortensia — bloeit blauwer op zure grond
• Heideplanten (Erica, Calluna) — bodembedekker bij uitstek

Wil je planten die niet houden van zure grond? Strooi kalk om de pH omhoog te brengen. Vraag van tevoren een bodemtest — vaak gratis bij milieucentra of online te bestellen.

Löss — Limburgs goud

Lössgrond komt voornamelijk voor in Limburg en is door wind afgezet in de laatste ijstijd. Eigenschappen:

• Bestaat uit een grove zandkorrel gemengd met kleideeltjes
• Houdt vocht uitstekend vast
• Vruchtbaar — een van de beste gronden voor land- en tuinbouw
• Kalkrijk — niet geschikt voor zuurminnende planten
• Te herkennen: bij vocht kun je er geen balletje van kneden door de grove structuur

Voor onze klanten in noordoost-Nederland is löss zeldzaam — maar mocht je een Limburgse tweede woning hebben, dan weet je waar je aan toe bent.

Hoe bepaal je jouw grondsoort?

• Knijp-test — neem een hand vochtige grond en knijp er een bal van. Glad en plakkerig = klei. Rul en valt uit elkaar = zand. Klamme prop maar buigzaam = leem of löss
• Kleurtest — donkerbruin tot zwart en sponzig = veengrond. Geelgrijs = zandgrond. Grijsbruin = kleigrond
• Bodemtest — laboratoriumonderzoek voor pH-waarde en voedingsstoffen (€ 30-50). Aanbevolen voor wie serieus beplantingsplan wil maken
• Indicatorplanten — paardenstaart en zuring duiden op vochtige zure grond, brandnetel op stikstofrijke grond