Zieke boom verwijderen

Bomen zijn levende mechanismen — en zoals al het leven kunnen ze ook ziek worden. Net als bij mensen kunnen bomen worden aangevallen door organismen van buitenaf: schimmels, bacteriën en insecten. Het begint meestal met een kleine aantasting die zich verder verspreidt over de tak of de hele boom.

Een actueel voorbeeld is de es, die momenteel wordt aangevallen door een uit Azië afkomstige schimmel. De boom wordt via het blad geïnfecteerd, waarna de schimmel via de bladsteel doortrekt naar de tak en de bast aantast. Uiteindelijk wordt de sapstroom verstoord en sterven takken af. Tegen deze schimmel is nog geen bestrijding bekend.

Wanneer een boom eenmaal is aangetast, is het de vraag of je hem nog kunt redden. Is dat niet het geval, dan zit er niets anders op dan de boom te ruimen om verdere narigheid te voorkomen.

Soorten boomziekten

Er zijn te veel boomziekten om allemaal op te noemen. Je kunt ze onderverdelen in vijf categorieën:

Bacterie

• Kastanjebloedingsziekte — aantasting van de bast van de paardenkastanje. Sterk aangetaste bomen sterven af, goede gezonde bomen kunnen overleven. Bestrijding niet mogelijk

Houtrotschimmel

Hiervan zijn er zeer veel — het betreft allemaal zwammen. Voorbeelden:

• Berkenzwam — afsterven van de boom, geen bestrijding mogelijk
• Ruige weerschijnzwam — afhankelijk van de boomsoort afsterven of stam-/takbreuk. Echte bestrijding niet mogelijk
• Schubbige bundelzwam — aantasting van stamvoet en wortels; bij sterke aantasting stambreuk. Geen bestrijding

Insecten

• Eikenspintkever — afsterven door aantasting van de sapstroom
• Wilgenhoutrups — boom wordt breukgevoelig door geboorde gaten; bestrijding bijna onmogelijk
• Perenprachtkever — afsterven van de boom; bestrijding alleen door verspreiding te voorkomen
• Paardenkastanjemineermot — bij herhaalde aantasting verzwakking

Mijt

Er zijn meerdere soorten galmijten — maar deze vormen geen serieuze bedreiging voor de boom.

Schimmel

• Essensterfte (essentaksterfte) — afsterven van takken en oude bomen; bestrijding niet mogelijk
• Iepenziekte — afsterven van de boom; bestrijding niet mogelijk, alleen verspreiding voorkomen door zo snel mogelijk te ruimen
• Meniezwam — aantasting van takken (of jonge bomen) en takbreuk; bestrijding beperkt mogelijk

Zoals je ziet zijn er nogal wat ziekten. Heb je een vermoeden? Aarzel niet om ons in te schakelen — we kunnen beoordelen of de boom nog te redden is of dat hij een gevaar gaat opleveren voor de omgeving.

Klimaatverandering en nieuwe boomziekten

Anno 2026 zien we dat warmere zomers en zachtere winters nieuwe ziekten kansen geven. Schimmels en insecten die voorheen niet konden overleven, gedijen nu prima. Een paar trends:

• Droogtestress verzwakt bomen — meer vatbaarheid voor ziekten
• Plagen migreren noordwaarts vanuit Zuid-Europa
• Sommige boomsoorten zijn niet meer klimaatbestendig in Nederland
• Voor nieuwe aanplant: kies bewust voor klimaatbestendige soorten

Waarom een zieke boom verwijderen?

Niet elke zieke boom moet worden verwijderd. Soms kun je door de juiste aanpak de ziekte inperken en de boom een kans geven. Maar wanneer de boom een gevaar gaat opleveren voor de omgeving, kun je hem beter laten kappen.

Je hebt een zorgplicht voor de omgeving — als eigenaar van de boom draag je verantwoording voor alle schade die de boom veroorzaakt.

Laat tijdig bekijken of een boom gevaar kan opleveren — vraag op tijd advies. Het verschil tussen “boom redden” en “te laat” zit soms in een paar maanden.